Friday, February 13, 2026

 MAHINANG NILALANG BA

Kasama ang bullying at corporal punishment sa mga kabataan, ang kalagayan ng kalusugan ng kaisipan ay naririto na simula nuong unang panahon pa, mapalad lang tayo dahil ngayon ay bukam-bibig na ang kalusugan ng kaisipan. Ito ay palakasan ng loob, kailangan ang tibay ng damdamin na hinarap ng mga kabataan sa magkakaibang paraan at panahon. Kung paano ang pagpapalaki sa kanila ay masasabi mo ba kung ano ang tama at sino anng mahinang nilalang? Hindi dahil madalas itong nababalitaan ngayon ay masasabing mahihina ang mga kabataan ngayon. Kung ang tingin ay mahihina ang mga tao ngayon dahil mas maraming nangyayaring ganito kaysa nuon, ito ay dahil mas marami ang mga tao ngayon, mas malawak ang pinangyayarihan, at mas mabilis nakakarating ang mga balita sa ating kaalaman


Ngayon higit kailanman ay napag-uusapan na ang mga ito na para bang ang mga ito ay ngayon lamang. Nuon pa man ay dumadanas na ng depresyon ang mga tao bata o matanda, pero hindi pa nila alam na depresyon na iyun dahil kulang pa sa kaalaman ang marami nuon. Hindi pa nasasaliksik nang malalim kung kaya hindi pa nalalapatan ng epektibong pag-aalaga at lunas. Kaya hindi naitatama at nagagamot dahil hindi pa malawak ng kaalaman natin nuon sa depresyon. Nagiging kahihiyan pa ito dahil may kaakibat na panghuhusga sa pag-iisip ang tao na dumadanas nito kaya ito ay nagiging tahimik na sariling laban. Mayroong din mga sumuko nuon, maaaring hindi marami ang nabalitaan dahil walang social media nuon, dahil itinatago pa ito nuon, dahil itinuturing na mortal na kasalanan ang sumuko at nagiging batik sa pangalan ng pamilya.


Pamamalo, pagpingot, pagpapaluhod, pagpapatayo sa klase - tinititiis ng mga bata ito dahil iyun ang mga prusa sa ginawa nila. May mga nakakaranas din nuon ng pananakit mula sa dominanteng kaklase. Mayroon nagsusumbong sa magulang o guro para ipagtanggol ang sarili, ngunit meron din naman nagsasawalang-kibo at tinitiis na lamang ang sakit at lungkot. lyun ay dahil maaaring natatakot sila na kagagalitan pa sila ng sariling magulang, o maaaring natutunan na nila ang sakit na nararanasan nila sa mga sariling magulang na rin. lyung hindi ka maaaring mangatwiran kaya natututunan mo na ang magtiis kapag sa labas ng bahay inaalipušta ka at sinasaktan ng ibang tao. Marami ang umiiyak nuon pero hindi ipinapakita sa mga tao, oo malakas sila dahil kaya nilang tiisin ang sakit pero sa kanilang pagtanda ay duon mararamdaman ang kabayaran ng totoong sakit ng kanyang mga tiniis. Mayroon mga kalupitan na nangyari nuong kabataan na kapag sumapit na sa isang edad ay duon nararamdaman ang sobrang kalungkutan at sakit na ngayon ay sarili mismo nila ang nagdurusa. Tama ba ang naging kalakasan nila nuong araw na tinitiis ang lahat ng sakit at hirap?


May mga nahulog sa mga bakod at puno, nadapa sa takbuhan, natusok ng basag na bote sa paglangoy sa ilog, natinik ng pako sa kalsada at hindi nila sinasabi sa mga magulang dahil kagagalitan sila lyung kapag may natuklasan silang aral mula sa mali ay sinisiil nila ang kanilang kalooban na mangatwiran pero hindi magawa dahil bawal nuon. Maaaring malakas dahil kayang magtiis, pero mahina dahil hindi kayang tumindig at ipagtanggol ang sarili. Ngayon, iyung mga batang dinisiplina sa pisikal na parusa, mga batang lumaki sa kalsada na nagtiis sa sakit nuon ay sila ngayon mga nasa katungkulan na namamahala sa atin, ang ma ordinaryong mamamayan na mahilig magreklamo, sila na ang mga magulang na nagtuturo at nag-aalaga sa mga kabataan ngayon, sila iyung nagsabi na hindi nila gagawin ang ginawa ng magulang sa kanila kaya hindi sasaktan ang mga anak.... sila ngayon ang nagsasabi na mahihina daw ang kabataan ngayon dahil konting hirap ay sumusuko, konting sakit ay umiiyak. Hindi ba sila nga ang mga magulang ng mga batang ito ngayon? Masasabi ba na mali pala ang pagpapalaki sa mga bata na pinalaki sa pisikal na disiplina nuon? At meron din naman na iyung mga nagtiis nuon sa mga pang-aabuso ng mga nakatataas at mas malakas sa kanila ay ngayon dumaranas ng depresyon na umuusig sa kanila.


Iba ang "lakas ng mga bata ngayon dahil ang kanilang kakayahan na makisabay sa ingay, sa gulo, at sa bigat ng mga nangyayari sa kapaligiran nila ay maaaring hindi kakayanin ng mga kabataan nuong araw. Ang komunikasyon ngayon ay bukas sa lahat ng tao bata man o matanda, ang isang kabataan na may murang isip ay nakikipagsabayan sa komunikasyong ito, isipin mo kung gaano sila katatag dalhin ang sarili sa ganitong sitwasyon. Sa mga nangyayari sa kapaligiran ngayon, kung ang tao nuon ay dalin ngayon ay mas marami sa kanila ang susuko. Kung dalin mo ang mga tao ngayon sa panahon nuon, mahaharap nila nang tama ang sitwasyon nila at mas kakaunti ang mapapatalo sa sitwasyon. Kung madalas man tayo nakakabalita ngayon ng mga nagpapatalo sa depresyon, ito ay dahil mas marami ang mga tao ngayon. Kung ikaw ay nasa henerasyon na mayroong 36-48 milyon ang bilang at ang komunikasyon ay limitado, kapag ikaw ay narito pa sa henerayon ngayon na mayroon 114 milyon ang bilang at nakatambad sa lahat-natural na mas marami kang makikitang mahina, hindi disiplinado, mahihirap, atbp. Mas marami ang nakikita at nababalitaan kaysa kung ikukumpra nuon sa panahon na mas kakaunti na ang tao ay itinatago at tinitiis pa ang nangyayari.


Ngayong bukam-bibig ang usapin sa mental health, anxiety, depresyon, bullying, at corporal punishment, naikukumpara ngayon ang buhay nuon at ngayon ng mga tao, kabataan man o matatanda. Nuon pa man ay nangyayari na ang mga ito. Parehong hinaharap pero sa magkakaibang paraan pero wala sa panahon para sabihin na mas malakas ang mga nilalang na mga tao nuon at mas mahina ang ngayon kapag sumusuko sa mga hamon ng buhay dahil magkakaiba ang bumabalot na hamon at sitwasyon.

No comments: